در مورد سابقه ی خارجی گری در تاریخ اسلام ، هم چنان که قبلاً نیز اشاره کردیم بیشتر مربوط به تأثیر فتنه هایی بود که در جنگ صفّین اتّفاق افتاد؛ به طوری که عدّه ای پس از جریان حکمیّت ، معتقد شدند که امام علی (علیه السلام ) ، معاویه و عمر و عاص هر سه از طریق هدایت خارج شده اند و باید توبه کنند و گرنه ریختن خونشان واجب است. ریشه ی لغوی این مفهوم در فرهنگ عرب به « السّهم من الرّمیة » بر می گردد ؛ یعنی تیری که به هدف بخورد و از آن عبور کند ....

احياي اقامه نماز در عاشورا

نـهـضـت حـسـينى براى احياء دين در همه مظاهر و جلوه‌هايش از جمله (نماز) بود. بُعد معنوى و عبادى زنـدگـى، بـرتـريـن بـُعد حيات است و نماز، بارزترين نشانه حيات معنوى مسلمانان است. با توجّه به اثرات سازنده و تربيتى و بازدارنده اين ارتباط با خدا از مفاسد و منكرات، در اسلام اهميّت ويژه‌اى دارد.

امـام حـسـيـن (عليه السلام) در نهضت عاشورا ....

امام حسین علیه‏السلام مراتب و معارف قرآن کریم را این‏گونه بیان می‏فرماید:

کتاب الله عزوجل علی أربعة أشیاء: علی العبارة و الاشارة و اللطایف و الحقایق. فالعبارة للعوم و الاشارة للخواص و اللطائف للأولیاء و الحقایق للأنبیاء. [1] .

کتاب خدا بر چهار چیز استوار است: عبارات و رمزها (اشاره‏ها) و لطایف و حقایق. عبارات آن برای توده‏ی مردم است. اشاره و رموزات، از آن خواص و بندگان ویژه است. لطایف آن برای اولیا است و حقایق آن نیز برای پیامبران و انبیاء است.

در این حدیث، امام حسین علیه‏السلام ضمن بیان این که قرآن، دارای معارف عمیقی است، بهره‏مندی از آن را برای همگان میسر می‏داند. مقصود از عبارات»، شناخت ...

سه عامل اساسی در قیام امام حسین دخالت داشته است.

هر کدام از این سه‏ عامل را که ما در نظر بگیریم می‏بینیم در زمان امام حسن به شکل دیگر است‏. عامل اول که سبب قیام امام حسین شد این بود که حکومت ستمکار

هاني و سعيد آخرين فرستادگاني بودند که نامه هاي شما را براي من آوردند. به من نوشته ايد نزد ما بيا که رهبري نداريم. شايد با آمدن تو به راه راست برويم و حق را بچنگ آوريم. من برادر و پسرعمويم را که بدو اعتماد دارم نزد شما مي فرستم تا مرا از حال شما و آنچه در شهر شما مي گذرد خبر دهد. اگر به من نوشت سران و خردمندان شما با آنچه در نامه هاتان نوشته ايد همداستان اند نزد شما خواهم آمد. به جان خود سوگند مي خورم امام کسي است که مطابق قرآن رفتار کنند، و عدالت را اجرا نمايد و حق را بپايد و خدا را بر خود ناظر بداند.»

از اين جمله ي کوتاه عکس العمل حسين(ع) را در مقابل...

سلام- در این پست سعی کردم مطلبی از اهمیت زیارت عاشورا بنویسم كه از تعاليم امام باقر(ع) است - به سبب آثار سازنده فردى و اجتماعى و بيان مواضع فكرى و عقيدتى شيعه و نشانه گرفتن خط انحراف، اهميت ويژه دارد........ .

 آثار و بركات زيارت سيد الشهدا (عليه السلام)

1- آرامش بخشيدن به زائر

فرهنگ هر ملتي مجموعه متنوعي از آيين ها ، سنت ها و رسوم ، باورها ، اعتقادات و افسانه ها و اسطوره هاي آن ملت است که در ژرفترين لايه هاي روح جمعي آنان نفوذ دارد و در بزنگاه هاي فردي و جمعي تاثيرات خود را برجاي مي نهد. همين عناصر فرهنگي ، وراي نژاد و رنگ پوست و ديگر ظواهر، ملتي را از ملت هاي ديگر مشخص مي کنند و راه ....

عصر امام حسين عليه السلام با آفات و آسيب‏هاى گوناگونى در باورهاى دينى مواجه بود و «آسيب‏شناسى باورهاى دينى‏» نقش مهمى در شكل‏گيرى جريان نهضت عاشورا داشت كه در اينجا به خاطر اهميت آن نسبت ‏به ساير آسيب‏شناسى‏ها و اين كه آسيب‏هاى اعتقادى، ريشه و منشا آفات و آسيب‏هاى ديگر است، به ذكر برجسته‏ترين آنها مى‏پردازيم. (16) .......

جايگاه ارزش‌ها در عصر امام حسين عليه السلام

نهضت امام حسين عليه السلام پديدهاى عميق، چند ماهيتى و چند لايه است چرا كه عوامل متعددى در آن دخالت دارند. برخى علت قيام حضرت را امتناع از بيعت يزيد مىدانند و بعضى ديگر امر به معروف و نهى از منكر، و عدهاى هم دعوت كوفيان و تشكيل حكومت را علةالعلل قيام ذكر مىكنند و...

زينب‏عليهاالسلام		زيارت وارث
زينبين		زيارت وداع
زينبيه		زيد بن ارقم
زين واژگون		حضرتزين العابدين ‏عليه السلام

زيارت وارث

يكى از زيارت‌هاى سيدالشهداعليه السلاماستكه آن حضرت را بهعنوان وارث آدم، نوح، ابراهيم، موسى، عيسى، محمد، على، فاطمه زهرا،وخديجه كبرى خطاب مى‏كند. زيارت وارث از امامصادق ‏عليه السلام روايت ‏شده (27) و همراه آداب خاصى است و فضيلت بسيار دارد.

«زيارت وارث به زائر مى‏آموزد كه اسلام امامت ورسالت تاريخى اديان توحيدى را بر دوش دارد و به همين دليل، خاتم الاديان و پيامبرش خاتم الانبياء است و در اينجاست كه‏ معناى امامت را مى‏يابد. زائر در اين زيارت، رسالت همه پيامبران بزرگ تاريخ را بر دوش ‏امام حسين ‏عليه السلام مى‏يابد و چنين مى‏فهمد كه گويى عاشورا نقطه اوج نبرد همه توحيد تاريخى با همه شرك تاريخى است‏.» (28)

زيارت وداع

در زيارت سيدالشهداعليه السلام، مستحب است پس از تمام شدن آن، زائر بالاى سر قبر سيدالشهدا عليه السلام رفته زيارت وداع بخواند. متن آن و آدابش در كتب دعا و روايات آمده ‏است (29) و متون مختلف و متنوعى دارد و از جمله محتويات آن خداحافظى با قبر امام و دعا براى توفيق زيارت مجدد است و اين كه آخرين بار نباشد: «اللهم لاتجعله آخر العهد منا و منه...»، «اللهم صل على محمد و آل محمد ولا تجعله آخر العهد من زيارتى ابن رسولك ‏و ارزقنى زيارته ابدا ما ابقيتنى...»

زيارت ناحيه مقدسه، زيارتنامه‏اى است كه به امام زمان ‏عليه السلام نسبت داده شده و شيخ طوسى با سندهاى خود آن را روايت كرده است. به اين صورت كه در سال 252 هجرى از ناحيه مقدس حضرت‏ حجت‏ «عج‏» اين روايت به دست ‏شيخ محمد بن غالب اصفهانى صادر شده است. متن‏ زيارت، خطاب به سيدالشهدا و شهداى كربلاست و نام يكايك آنان، اغلب با ذكر اوصاف ‏و خصوصياتشان و نيز اسامى قاتلان آن شهدا در آن آمده است.

زيد بن ارقم

وياز صحابه پيامبر خدا صلي الله عليه و آله استكه در زمان آن حضرت نوجوان بود و در تعدادى از جنگ‌ها در ركاب پيامبر حضور داشت.(30) وى در سن پيرى پس از حادثه عاشورا، وقتى اسيران ‏اهل‌بيت را به كوفه آوردند و وارد قصر ابن زياد كردند، در آنجا حضور داشت. وقتى سر مطهر سيدالشهدا را مقابل ابن زياد قرار دادند و او با چوب به دندان‌هاى آن سر بريده مى‏زد، زيد بن ارقم اعتراض كرد كه: چوب خود را از اين لب‌ها بردار، به خداى يگانه قسم، من ‏بارها ديدم كه رسول خدا صلي الله عليه و آلهبا لب‌هاى مباركش اين لب‌ها را مى‏بوسيد، سپس بهعنوان ‏اعتراض، مجلس را ترك كرد.(31) هم او نقل كرده كه وقتى سر امام حسين ‏عليه‌السلام را در كوچه‏ها مى‏گرداندند، من در غرفه خود بودم. جلوى من كه رسيد، شنيدم آيه ‏«ام حسبت ان‏ اصحاب الكهف و الرقيم...» را مى‏خواند. (32) وى در سال 68 هجرى در كوفه درگذشت. (33)

حضرت زين العابدين ‏عليه السلام

پيشواى چهارم شيعه، حضرت سجاد، امام على بن الحسين، زين العابدين ‏عليه السلام، فرزند سيدالشهدا عليه‌السلام كه در حادثه كربلا حضور داشت و بهعلت بيمارى در خيمه بسترى بود وهمراه با اهل بيت، پس از شهادت امام حسين ‏عليه السلام به اسيرى رفت و با حالتى دشوار و غمبار، كه غل و زنجير به دست و گردن آن حضرت بسته بودند، به كوفه و از آنجا به شام‏ برده شد.آن حضرتدر كاخ يزيد خطبه بسيار مهمى ايراد كرد كه چهره يزيد افشا شد و مردم شام‏ نسبت به ماهيت ‏حادثه كربلا آگاه شدند. امام سجاد عليه السلام در سال 38 هجرى در مدينه به دنيا آمد. در حادثه كربلا حدود 24 سال داشت، پس از شهادت پدر نيز مدت 35 سال امامت ‏كرد. مادرش شهربانو دختر يزدگرد بود. در حادثه كربلا آن حضرت ازدواج كرده و داراى ‏فرزند بود و فرزند خردسالش امام باقرعليه‌السلام هم در كربلا بود.(34) نقش عمده آن حضرت در نهضت عاشورا، پيام‌رسانى خون شهيدان كربلا و حفظ دستاوردهاى آن انقلاب خونين و اهداف پدر، از تباه شدن و تحريف بود. اين ‏رسالت، در قالب ايراد خطبه‏ها توسط آن حضرت و عمه‏اش زينب‏ عليهاالسلام انجام گرفت.

سخنان امام سجادعليه السلامدر بارگاه يزيد، چنان او را به خشم آورد كه دستور كشتنش را داد، اما حضرت زينب، جان خود را سپر بلا قرار داد و نگذاشت. در دفن اجساد شهداى اهل بيت ‏در كربلا، به يارى طايفه بنى اسد آمد و پس از خاكسپارى پيكر سيدالشهدا عليه السلام روى قبر آن‏ حضرت نوشت: «هذا قبر الحسين بن على بن ابى طالب، الذى قتلوه عطشانا غريبا.» (35)

پس از عاشورا، حضرت سجاد عليه السلام دوران بسيار سخت و خفقان بارى را با خلفاى ‏اموى سپرى كرد. وليد بن عبد الملك و هشام بن عبد الملك، از خلفاى معاصر او بودند.

داستان زيارت آن حضرت و بوسيدن حجرالاسود و شعرهاى بلند فرزدق در ستايش ‏او (هذا الذى تعرف البطحاء و طاته...) معروف است. «صحيفه سجاديه‏» مجموعه‏اى از دعاهاى آن حضرت است كه اينك در دست ما بهعنوان گنجينه‏اى از معارف دينى موجود است. آن حضرت در سال 95 هجرى با دسيسه وليد بن عبد الملك به شهادت رسيد و در بقيع مدفون شد. براى آشنايى با زندگى، شخصيت و فضايل بي شمارش بايد به كتاب‌هاى ‏مستقل و مفصل‌تر مراجعه كرد. (36)

مفاهيم كلى كه در زيارات ‏ديده مى‏شود بسيار است، از جمله: محبت، مودت، موالات، اطاعت، صلوات، سلام، عهد، شفاعت، توسل، وفا، دعوت، نصرت، تسليم، تصديق، صبر، تولى و تبرى، مواسات، نماز، زكات، زيارت، تبليغ، وراثت، مساعدت، معاونت، سعادت، رضا، خونخواهى، جنگ و صلح، امر به معروف و نهى از منكر، تقرب به خدا، برائت از دشمنان، ولايت، فوز، نصيحت، جهاد، فدا شدن و... دهها عنوان و مفهوم كلى كه از مطالعه فقرات ‏زيارتنامه‏ها برمى‏آيد.

زينب‏عليهاالسلام

زينب كبرى سلام الله عليها، پيامبر خون شهداى كربلا و همراه حسين ‏عليه السلام در نهضت‏ خونين عاشورا. حضرت زينب، دختر اميرالمؤمنين و فاطمه زهرا عليهاالسلام در روز 5 جمادى الاولى سال پنجم ‏هجرى، در مدينه، به دنيا آمد. از القاب ‏اوست: عقيله بنىهاشم، عقيله طالبيين، موثقه، عارفه، عالمه، محدثه، فاضله، كامله، عابده ‏آل على. زينب را مخفف‏ «زين اب‏» دانسته‏اند، يعنى زينت پدر.

امام حسين‏عليه السلام هنگام ديدار، به احترامش از جا برمى‏خاست. زينب كبرى، از جدش ‏رسول خدا و پدرش اميرالمؤمنين و مادرش فاطمه زهرا عليه السلام حديث روايت كرده است. (37) اين بانوى بزرگ، داراى قوت قلب، فصاحت زبان، شجاعت، زهد و ورع، عفاف و شهامت فوق‌العاده بود. (38) شوهرش، عبدالله بن جعفر(پسر عمويش) بود. از اين ‏ازدواج، دو پسر حضرت زينب به نام‌هاى محمد و عون، در كربلا به شهادت رسيدند.

وقتى امام حسين ‏عليه السلام پس از امتناع از بيعت با يزيد، از مدينه به قصد مكه خارج شد، زينب نيز با اين دو فرزند، همراه برادر گشت. در طول نهضت عاشورا، نقش فداكاري‌هاى ‏عظيم زينب، بسيار بود. سرپرست كاروان اسيران اهل‌بيت و مراقبت كننده از امام ‏زين العابدين ‏عليه السلام و افشاگر ستمگرى‏هاى حكام اموى با خطبه‏هاى آتشين بود. زينب، هم ‏دختر شهيد بود، هم خواهر شهيد، هم مادر شهيد، هم عمه شهيد. پس از عاشورا و در سفر اسارت، در كوفه و دمشق، خطابه‏هاى آتشينى ايراد كرد و رمز بقاى حماسه كربلا و بيدارى مردم گشت. پس از بازگشت به مدينه نيز، در مجالس ذكرى كه براى شهداى كربلا داشت، به سخنورى و افشاگرى مى‏پرداخت. وى به‏ «قهرمان صبر» شهرت يافت.

در سال 63 و به نقلى 65 هجرى درگذشت. مزارش در زينبيه (در سوريه كنونى) است. برخى نيز معتقدند مدفن او در مصر است. در كتاب ‏«خيرات الحسان‏» آمده است: در مدينه قحطى پيش آمد. زينب همراه شوهرش عبدالله بن جعفر به شام كوچ كردندكه قطعه ‏زمينى داشتند. زينب در همانجا در سال 65 هجرى درگذشت و در همان مكان دفن شد. (39)

صبح ازل طليعه ايام زينب است
پاينده تا به شام ابد نام زينب است
در راه دين لباس شهامت چو دوختند
زيبنده آن لباس بر اندام زينب است

بارزترين بُعد زندگى حضرت زينب، همان پاسدارى از فرهنگ عاشورا بود كه با خطابه‏هايش، پيام خون حسين ‏عليه السلام را به جهانيان رساند. در اين زمينه، نوشته‏ها و سروده‏هاى بسيارى است، از جمله اين شعر:

سّر نى در نينوا مى‏ماند اگر زينب نبود
كربلا در كربلا مى‏ماند اگر زينب نبود
چهره سرخ حقيقت بعد از آن طوفان رنگ
پشت ابرى از ريا مى‏ماند اگر زينب نبود
چشمه فرياد مظلوميت لب تشنگان
در كوير تفته جا مى‏ماند اگر زينب نبود
زخمه زخمى‏ترين فرياد، در چنگ سكوت
از طراز نغمه وا مى‏ماند اگر زينب نبود
در طلوع داغ اصغر، استخوان اشگ سرخ
در گلوى چشم‌ها مى‏ماند اگر زينب نبود
ذوالجناح داد خواهى، بى‏سوار و بى‏لگام
در بيابان‌ها رها مى‏ماند اگر زينب نبود
در عبور از بستر تاريخ، سيل انقلاب
پشت كوه فتنه‏ها مى‏ماند اگر زينب نبود (40)

خود زينب نيز از فصاحت و ادب برخوردار بود. در هنگام ديدن سر بريده برادر، خطاب به او چنين سرود: «يا هلالا لما استتم كمالا...» بعدها هم در سوگ حسين ‏عليه السلام اشعارى سرود، با اين مطلع:

«على الطف السلام و ساكنيه...»؛سلام بر كربلا و بر آرميدگان ‏آن دشت، كه روح خدا در آن قبه‏ها و بارگاههاست. جان‌هاى افلاكى و پاكى كه در زمين ‏خاكى، مقدس و متعالى شدند، آرامگاه جوانمردانى كه خدا را پرستيدند و در آن دشت‌ها وهامون‌ها خفتند. سرانجام، گورهاى خاموششان را قبه‏هايى افراشته در برخواهد گرفت، و بارگاهى خواهد شد، داراى صحنه‌اى گسترده و باز...

«زيارت وارث به زائر مى‏آموزد كه اسلام امامت ورسالت تاريخى اديان توحيدى را بر دوش دارد و به همين دليل، خاتم الاديان و پيامبرش خاتم الانبياء است و در اينجاست كه‏ معناى امامت را مى‏يابد. زائر در اين زيارت، رسالت همه پيامبران بزرگ تاريخ را بر دوش ‏امام حسين ‏عليه السلام مى‏يابد و چنين مى‏فهمد كه گويى عاشورا نقطه اوج نبرد همه توحيد تاريخى با همه شرك تاريخى است‏.»

زينبين

يعنيدو زينب. اصطلاحا به حضرت زينب و حضرت ام كلثوم، دختران اميرالمؤمنين ‏عليه السلام گفته مى‏شود كه در كربلا حضور داشتند. اين كلمه از باب تغليب يك اسم بر ديگرى است، آنگونه كه به امام حسن و امام حسين هم ‏«حسنين‏» گفته مى‏شود.

زينبيه

جايى كه به حضرت زينب‏ عليه السلام منسوب باشد. آنگونه كه به جاى منسوب به امام‏ حسين ‏عليه السلام، «حسينيه‏» گفته مى‏شود. مكان‌هايى كه با اين عنوان و به ياد حضرت زينب در شهرهاى مختلف مى‏سازند و براى برپايى محفل‌هاى عزادارى يا مجالس دينى براى بانوان، و گاهى هم به عنوان دارالايتام مورد استفاده قرار مى‏گيرد، از آن جهت كه آن بانوى ‏قهرمان، پس از عاشورا يتيمان ابا عبدالله الحسين ‏عليه السلام را در سفر اسارت سرپرستى و نگهدارى مى‏كرد. مرقد زينب كبرى‏ عليه السلام نيز كه در شام قرار دارد به همين نام‏ «زينبيه‏» شهرت دارد كه تا دمشق مقدارى فاصله دارد و زيارتگاه عاشقان عترت پيامبر صلي الله عليه و آلهاست.

البته در مورد مدفن حضرت زينب، اقوال ديگرى نيز وجود دارد.

زين واژگون

تعبيرى است كه بيشتر درباره ذوالجناح، اسب امام حسين ‏عليه السلام به كار مى‏رود كه پس از شهادت امام، با زين واژگون و يال پر خون و پريشانحال به طرف خيمه‏ها آمد. برگرفته از جمله‏اى در زيارت ناحيه مقدسه است كه آمده است: «... فنظر النساء الى الجواد مخزيا و السرج عليه ملويا.» (41)

پى‏نوشت ها:

28- چشمه خورشيد (مجموعه مقالات كنگره امام خمينى و فرهنگ عاشورا)، ج 1، ص 97، مقاله‏ «ادبيات عاشورا».

29- از جمله در بحارالانوار، ج 98، صص 203 و 208.

30- تاريخ الاسلام، ذهبى، ج 5، ص 118.

31- بحارالانوار، ج 45، ص 116/اثبات الهداة، ج 5، ص 188.

32- همان، ص 125.

33- براى شرح حال او ر.ك: اعيان الشيعه، ج 7، ص 87.

34- اعيان الشيعه، ج 1، ص 635.

35- حياة الامام زين العابدين، ص 166.

36- از جمله ‏«الامام زين‌العابدين‏»، عبدالرزاق‌المقرم، «حياة الامام زين‌العابدين‏»، باقر شريف القرشى، «سيرة ‏الائمة الاثنى عشر»هاشم معروف الحسنى، «بحارالانوار»،ج 46، «زندگانى زين العابدين‏» سيدجعفر شهيدى و... .

37- الحسين فى طريقه الى الشهاده، ص 65.

38- درباره مقامات معنوى زينب و ويژگي‌هايش، ر.ك: «الخصائص الزينبيه‏» از سيد نور الدين جزايرى.

39- درباره زندگينامه حضرت زينب، از جمله ر.ك: «بطلة كربلا» عايشه بنت الشاطى، كه با نام ‏« زينب، بانوى قهرمان ‏كربلا» به قلم حبيب الله چايچيان و مهدى آيت الله زاده ترجمه شده است.

40- قادر طهماسبى (فريد).

41- حياة الامام الحسين، ج 3، ص 298.

برگرفت از سایت تبیان

هيچ حماسه انسانى در گذشته و حال به اندازه حماسه شهادت حسين، عليه‏السلام، در كربلا مورد تحسين و توجه عاطفى قرار نگرفته و جنبه آموزشى نداشته است. اين حماسه به عنوان يك رويداد عاطفى و احساسى نقطه عطف مؤثرى......

در سلسله اشك بود گوهر مقصود

گر هست ز يوسف خبر، اين قافله دارد

 

اشك موهبتى الهى است و امام صادق(ع) آن را موجب دفع رطوبت مغز انسان شمرده است. نشاط، زنده‏دلى، سبكبالى و طراوت روح از آثار اشك است.....

شخصي از بزرگان هند به قصد مجاورت کربلاي معلّي به اين شهر آمد و مدت شش ماه در آنجا ساکن شد و در اين مدت داخل حرم مطهر نشده بود و هر وقت زيارت حضرت امام حسين عليه السلام را اراده مي‌کرد، بر بام منزل خود رفته، به آن حضرت سلام مي کرد و او را زيارت مي‌نمود؛ تا اين که سرگذشت او را به «سيد مرتضي»که از بزرگان آن عصر و مرسوم به «نقيب الاشراف» بود رساندند.